ESC را فشار دهید تا بسته شود

تکثر فرهنگی و زبان محلی در مدارس؟!

اخیرا با چالشی روبرو هستیم که عده ای به دنبال قانونی کردن تدریس زبان محلی در مدارس هستند و اهمیت خیلی ویژه به آن زبان در مناطق مختلف را یکی از اهداف نظام تعلیم و تربیت می‌دانند و خواستار اقدام برای رسیدن به آن هستند.
باید بررسی کرد که اگر چنین شود؛ چه تبعاتی دارد و چه کسانی عمدا یا سهوا به دنبال این موضوع هستند و آنرا دنبال میکنند.

تکثر فرهنگی؛ تبادل و سرکوب

اگر به تاریخ ملل رجوع کنیم، متوجه این می‌شویم که دلیل شروع جنگ های بزرگ با نتایج خونین و ویرانگری که برای طرفین داشته، بیشتر متوجه تفاوت های فرهنگی و سنت های ویژه قومیت ها بوده، به طوری که قوم دیگر تحمل قبول آن سنت متفاوت با خود را نداشته و گاها این خطر را احساس میکرده که نکند فرهنگ قوم دیگر تکثر پیدا کند و وارد نواحی تحت سلطه آن شود.
سپس بعد از بررسی های متعدد، ایجاد درگیری و سرکوب نظامی را بهترین گزینه برای مقابله می‌دانستند و اینگونه، جنگ هایی شکل میگرفت که قوم مغلوب، فرهنگ و رسومش را به طور کامل یا بخش مهم آن را برای مدتی یا همیشه از دست میداد، و به فراموشی سپرده میشد. در کنار این سرکوب فرهنگی قتل و غارت، تجاوز، آوارگی و گرسنگی، دیگر پیامدهای جنگ بود.
البته که نباید فراموش کرد که این کنار هم بودن باعث تبادل هم میشود و طبیعتا هر فرهنگ از اطرافش متاثر میشود و بر آن اثر میگذارد. گاه تأثیر آن خوب باشد یا بد!
این تبادل را میتوان از نکات مثبت تکثر فرهنگ ها دانست. اما چیزی که بیشتر واضح است و تبعات بیشتری دارد این است که تفاوت فرهنگی در صورتی که هر کدام از آنها خود را برتر از دیگری بداند نتیجه اش می‌شود تحقیر و سرکوب دیگری!

زبان رسمی یا محلی؟

تدریس به زبان محلی در نظام آموزش رسمی کشور، تبعاتی از قبیل کمرنگ شدن نقش زبان رسمی و به آرامی فراموش شدن آن در میان نسل های بعد دارد.
در نظر بگیرید، زبان و ادبیات فارسی با تمام اصالت و تاریخچه خود، جای خود را به خرده زبان های محلی که ادبیات نسبتا ضعیف و نه چندان معتبری دارند، بدهد.
چه اتفاقی می افتد؟ معلوم است که وابستگی نسل بعد به زبان فارسی از میان برداشته میشود و دیگر کسی خود را متعلق به آن نمی‌داند.
در جامعه چند قومیتی ایران، اگر این طرح اجرائی شود، به مرور هر قومیت به زبان خود اهمیت بیشتری میدهد و همین دور شدن از مهم ترین عامل اتحاد یعنی “زبان و ادبیات فارسی” باعث جدایی خرده فرهنگ های ایرانی از یکدیگر می‌شود. امکان این نیز وجود دارد وقتی عوامل اتحاد از میان برداشته شود، جنگ های قبیله ای از گذشته تاریخ دوباره تکرار شود و جامعه یکپارچه ایرانی، تکه تکه شود!
همان چیزی که سایر فرهنگ های در رقابت با فرهنگ ایرانی، سال هاست به دنبالش هستند.
به قول استاد شفیعی کدکنی: آنها که میگویند به زبان محلی صحبت کنید در حال مقدمه سازی استعمارند!
در ادامه صحبت های ایشان را راجب “زبان های محلی و فراموشی زبان فارسی” بشنوید.
در پایان این مبحث میتوان به این مورد اشاره کرد که احتمال این وجود دارد، عده ای که بر آموزش زبان محلی و رواج آن در مدارس تاکید دارند، یا به نتایج آن آگاه نیستند یا دانسته و اگر باز هم خوش بین باشیم، ندانسته در زمین دشمن بازی میکنند.

مهدی ایلیاتی

دانشجوی کارشناسی رشته امورتربیتی دانشگاه فرهنگیان کرمانشاه

دیدگاه ها (11)

  • علی کیهانیمی گوید:

    25 اسفند 1403 در 20:40

    خیلی هم عالی ولی از آن طرف بام هم نباید بیفتیم و به کلی فرهنگ های محلی رو به فراموشی بسپاریم و نباید باعث از بین رفتن فرهنگ های محلی بشه که زیبای هر منطقه به تنوع در آداب .و رسوم و فرهنگ و غذا و… مخصوص به همان منطقه است.

    • مهدی ایلیاتیمی گوید:

      25 اسفند 1403 در 23:24

      یکسان سازی فرهنگی با انتخاب فرهنگ مادر و تاثیر پذیری اون از سنت های مثبت خرده فرهنگ ها و حذف سنت های منفی، میتونه خیلی از مشکلات و درگیری های فرهنگی رو حل کنه.

      Reply
  • سامان سنگ سفیدیمی گوید:

    25 اسفند 1403 در 21:21

    حفظ و پاسبانی از فرهنگ های درست محلی، مطلب مطلوبیست .لکن باید در برنامه های آموزشی باشد
    اما انتخاب زبان واحدی برای آموزش و تربیت و پرورش نیز لازم است.

  • علی امجدیانمی گوید:

    27 اسفند 1403 در 07:41

    بسیار عالی و متشکر از شما به عنوان طرح چنین موضوعی به عنوان موضوع نشریه.
    واقعیت این است که اشخاصی در این رابطه سخن می گویند و به بیانی مدعیان آن هستند حل موضوعات اصلی که دغدغه مشترک همه مردم است را رها کرده و به حاشیه روی می آورند با بررسی آن ها متوجه می شویم که این موضوع دغدغه اصلی همه اقوام نیست بلکه به دنبال دغدغه اصلی قوم خویش هستند به عنوان مثال بارها مشاهده شده است که افرادی که در دانشگاه های چنین مناطقی تحصیل می کننداز این موضوع گله دارند که استاد به طور کامل به زبان آن محل در کلاس تدریس می کند و این مطلب آنان را مجبور می کند که زبان آن جا را یاد بگیرند در غیر این صورت علاوه بر توهین های متعدد از تحصیل در رشته خود محروم می شوند، حتی کسانی که مسافرت به چنین مکان هایی می کنند با مواردی مشابهی رو به رو شدند یا حتی برنامه ای که قبلا در روز های جمعه برای کودکان پخش میشد و بسیار خاطره انگیز بود متاسفانه به دلایل بیهوده و حساسیت های بی مورد پخشش متوقف شد چرا که در یکی از برنامه ها توهین به آن قوم صورت گرفته است. حالا سوال اینجاست چرا این طرز تفکر افراطی به وجود آمده و ریشه آن چیست؟ مهمترین دلیل اصلی می تواند این باشد که مثلا در فلان دوره ای از تاریخ یا حتی در زمان حاضر چنین قومی تحقیر شده اند و یا می شوند که اگر چنین تفکری در اذهان پرورش یابد و به نفرت تبدیل شود باید منتظر جنایت هایی همانند جنایت های رژیم صهوینیستی بود! اما اگر انسان عاقل باشد و تفکر کند متوجه می شود که برتری انسان ها به تقوای آن هاست همان طور که قرآن به آن اشاره کرده است نه زن بودن یا مرد بودن نه سیاه بودن سفید بودن نه فارس بودن ترک بودن یا کرد بودن و …

    • مهدی ایلیاتیمی گوید:

      27 اسفند 1403 در 10:15

      آره، دقیقا این موضوع، مسئله اصلی نیست و ی عده ای با تعصبات بیجا دارن داخل این شرایط، مشکلات بیشتری رو ایجاد میکنن!

      Reply
  • پارسا یوسفیمی گوید:

    27 اسفند 1403 در 12:35

    سلام خسته نباشید. بنظر من کسی به دنبال این نیست که تدریس با زبان محلی رو جایگزین زبان رسمی کشور کنه بلکه میخوان زبان محلی رو مثل زبان فارسی در مدارس برای دانش آموزان تدریس کنن. هرچند که در بسیاری از شهرستان‌ها معلم‌ها با زبان محلی خودشون تدریس میکنن که هم برای معلم و هم برای دانش‌آموز قابل درک‌تره. مثلا برای دانش آموز پایه اول و دوم که تا حالا فقط با زبان محلی حرف زده بیایم مسائل درسی رو با زبان فارسی براش تدریس کنیم این پروسه تدریس طولانی‌تر میشه و بخشی از ذهن دانش‌آموز فقط درگیر فهمیدن معنای جملات فارسی میشه. اما اگر با زبانی که چندساله باهاش حرف میزنه مفاهیم رو بگیم حداقل بخشی از مشکل دانش‌آموز رو حل کردیم. الان با وجود اینکه چندین ساله که در مدارس شهرستان‌ها با زبان محلی تدریس و تکلم میشه هیچ جنگ و درگیری رخ نداده و هیچ مشکلی برای هیچکس رخ نداده و اگر زمانی در کنار فارسی زبان محلی هر شهری تدریس بشه هم هیچ مشکلی پیش نمیاد. بنظر من مشکل زمانی پیش میاد که خانواده فرزندشون رو برای یادگیری زبان محلی به موسسات خصوصی بفرستن. در این موسسات مدرسینی وجود دارن که تفکرات افراطی و متعصبانه‌ای دارن و این افراد هستن که جامعه رو با مشکل مواجه میکنن و اگر زبان محلی توسط معلم‌هایی که مورد تایید وزارت آموزش و پرورش هستن تدریس بشه خیلی بهتره.
    من دوازده سال تو شهرستان درس خوندم و همه معلم‌ها با زبان محلی تدریس کردن و با وجود غالب بودن زبان فارسی بر ما، الان هیچ مشکلی در زبان فارسی ندارم. با تمام تبلیغات و هجمه هایی که از طرف زبان و فرهنگ غالب فارسی به ما میشه اما الحمدلله هنوز خودم رو پایبند و حافظ زبان و فرهنگم میدونم. از طرفی اگر با زبان فارسی هم تدریس نمیشد اصلا احساس نیاز به زبان فارسی نمیکردم چون زبان و فرهنگ کوردی به حدی غنی و زیباست که برای یک انسانی که بخواد در یک جامعه آرام و سالم زندگی بکنه کفایت میکنه. نه تنها فرهنگ و زبان کوردی بلکه تمام فرهنگ ها و زبان ها این ویژگی رو دارن. ما اگر گذشته خودمون رو بررسی کنیم، تا زمانی‌که از فرهنگ خالص خودمون بهره میبردیم اعتیاد و جرم و جنایت چندانی توی جامعه ما وجود نداشت. اما از زمانی که فرهنگ‌ها و زبان‌های دیگه بر ما غالب شدن به طرز عجیبی جامعه با مشکلات فرهنگی و جرم و جنایات درگیر شده. خدماتی که زبان فارسی و نویسندگان فارسی زبان به فرهنگ و تمدن جهان کردند قابل انکار نیست و ما همیشه خودمون رو مدیون بزرگانی همچون حافظ و سعدی و حضرت مولانا و شیخ عطار نیشابوری و امام محمد غزالی میدونیم. اما ما همسنگ بسیاری از شاعران فارسی زبان شاعر کورد داریم. یکی از بزرگترین شاعران مولوی کورد هست که چون اشعار پرمغز عرفانی زیادی داره لقب مولوی کورد رو بهش دادن. اگر نظامی لیلی و مجنون و خسرو و شیرین رو نوشته، شاعر بزرگ خانای قبادی هم دو منظومه با این داستان ها و مضامین داره و هزاران مثال دیگه هم وجود دارن که غنای زبان و فرهنگ کوردی رو نشون بده. خداوند تبارک و تعالی در سوره مبارکه حجرات می‌فرماید «ما شما را ملت‌ها و قبیله‌های مخلتف قرار دادیم» یعنی تعدد اقوام و به تبع آن تعدد فرهنگ‌ها و زبان‌ها یکی از نعمت‌های خدا است و ما باید این نعمت ها رو شکر کنیم و وظیفه هر ملتی اینه که حافظ زبان خودش باشه به عنوان موهبتی از طرف خداوند. و در پایان از شما خواهش میکنم که این مسئله رو یک مسئله سیاسی جلوه ندین. در این چند سال تعدد اقوام در ایران به حد زیادی سیاسی شده و دشمنان به حد کافی از این مسئله سواستفاده کردن. در همین کرمانشاه خودمون مردم با زبانها و لهجه‌های مختلف با دین و مذهب متفاوت کنار همدیگه به خوبی و خوشی زندگی کردن و هرکس با زبان خودش تکلم کرده و هرکسی رسوم و آداب مذهبی خودشو انجام داده و هیچکس به یکی دیگه اعتراض نکرده و اگر زمانی در کشور وسیعی مثل ایران در مدارس هر منطقه و استان در کنار زبان رسمی زبان محلی هم تدریس بشه هیچ مشکلی پیش نمیاد و بیشتر باعث حفظ آداب و رسوم و زبان های محلی میشه. اگر بچه‌های کورد بتونن به شکل روان شعر و ادبیات فارسی رو بخونن و با اشعار شیخ رضا طالبانی آشنا بشن میبینن که شاعر بزرگی مثل ایشون علاوه بر کوردی با زبان عربی و فارسی و ترکی هم شعر گفته و هیچ وقت به خودشون این اجازه رو نمیدن که خودشون رو از بقیه برتر ببینن.

  • امیرحسین احمدیمی گوید:

    30 اسفند 1403 در 09:17

    خدا قوت! کاملاً درست است. تدریس زبان محلی در مدارس، اگر مدیریت نشود، می‌تواند به تضعیف زبان فارسی و کاهش همبستگی ملی منجر شود؛ به نظر من راهکار مناسب این است که زبان‌های محلی در قالب برنامه‌های فرهنگی و فوق‌برنامه تقویت شوند، در حالی که آموزش رسمی همچنان به زبان فارسی باقی بماند.

  • امیرحسین سرابخشکهمی گوید:

    30 اسفند 1403 در 16:23

    اتحاد و برادری با وجود تفاوت در زبان و قومیت ✅

    کشور ایران در طول تاریخ سرزمینی بوده با جغرافیا ، زبان و قومیت مختلف…… در طول تاریخ بارها شاهد این بوده ایم که کشورمان ایران مورد تهاجم فرهنگی و نظامی قرار گرفته و در تمامی موارد ملت غیور سرزمینمان در مقابل دشمن ایستادگی کرده و برای هیچ دشمنی سر خم نکرده اند حتی در برهه هایی از تاریخ که کشور زیر سلطه دشمن بوده مردم کشورمان با اتحاد و برادری مقابل دشمن ایستاده و با تمام وجود از فرهنگ ، زبان و خاکمان پاسداری کرده‌ و از انحطاط زبان و فرهنگ های تمام اقوام جلوگیری کرده‌اند.
    بله همانطور که متوجه شدید زیبایی وطنمان ایران و تفاوت آن با سایر کشورها همین اتحاد و برادری است که با وجود تفاوت در قومیت ها و زبان ها بین مردم وجود دارد👌✅

    بله آقای ایلیاتی زبان رسمی کشور زبان فارسی است و همه ما موظفیم که در پاسداری از آن کوشا باشیم اما به همان اندازه باید در حفظ زبان ها و فرهنگ های اقلیتی بکوشیم چون اهمیت ندادن به این مسأله جامعه را به سمت تک فرهنگی شدن میکشد هرچند که هیچ قومیتی بر دیگری برتری ندارد اما تک فرهنگی و تک زبانی شدن پدیده مثبت و مطلوبی نیست.در تایید این جمله در آیه ای از قرآن خداوند متعال فرموده : ای مردم ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم، و شما را تیره‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید(یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا)

    در آخر هم لازم به ذکر است که تدریس تمام زبان های اقلیتی در مدارس تا حدودی غیر ممکن است و نمی‌توان آنرا عملی کرد اما همانطور که بالاتر گفتیم بی اهمیتی هم نسبت به آن اشتباه است و باید برنامه ای برای حفظ زبان های اقلیتی در کشور ( مانند کوردی ، لری ، عربی ، بلوچی و….) وجود داشته باشد تا از انحطاط و نابودی آنها جلوگیری شود .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *